Oral history uit Leveroy


Oral history uit Leveroy
UITGELICHT
door Frank Clevers;
Bron: de Limburger
Foto:Franco Gori

Peter Crins (61) uit Leveroy heeft al vijf streekhistorische documentaires gemaakt. Zijn nieuwste wordt nu vertoond in bioscoop Gotcha in Weert en is een groot succes. Het is ‘oral history’, ofwel: onderzoek naar het verleden op basis van mondelinge overlevering.

 

„Aan het begin van de documentaire laat ik een citaat zien van Jan Blokker: ‘Geschiedenis is niet wat er gebeurd is… Geschiedenis is wat mensen zich herinneren’. Daar kun je natuurlijk heel lang over doordenken en discussiëren, maar ik wil er eigenlijk alleen maar mee zeggen dat ik mensen laat vertellen wat ze zich herinneren. Dat is onderzoek naar het verleden op basis van mondelinge overlevering, of zoals het met een mooie Engelse term heet: oral history.

Enerzijds kun je zeggen: het zijn ‘slechts’ herinneringen en dat is het dan. Maar anderzijds: het zijn herinneringen en dus ook waardevol, want als iemand het zich herinnert is het een stukje geschiedenis. Het is niet zo dat ik alles klakkeloos overneem, anders zou het te gemakkelijk zijn en zou je het geen documentaire mogen noemen. Ik probeer alles te staven met foto’s, krantenknipsels, documenten, passages uit streekhistorische boeken of liefst nog een tweede bron die het onafhankelijk van de eerste ook zegt.

 

Ik heb nu vijf documentaires gemaakt, de eerste vier samen met Peter Hermans en deze alleen. Het zijn allemaal streekhistorische documentaires, waarbij ik natuurlijk vooral geïnteresseerd ben in mijn geboorteplaats Swartbroek en woonplaats Leveroy maar ook de regio daar omheen. Mijn nieuwste documentaire is getiteld De Meysbergh, de boerderij van mijn grootvader Peter Peters (1885-1963) in Hunsel, ofwel Meysbergher Pier. Die boerderij is de kapstok en van daaruit is het een stuk streekgeschiedenis over de regio tussen Weert en Roermond. Aan de hand van mensen die het zelf hebben meegemaakt, ben ik zover mogelijk terug in de tijd gegaan. Je komt hele interessante, zelfs verbazingwekkende dingen tegen, bijvoorbeeld dat geweigerd werd de klok aan te passen bij het ingaan van de zomertijd en dat de bomen die langs de Napoleonsweg gepoot zijn, afkomstig zijn van De Meysbergh. Het is toch prachtig om nog mensen te kunnen spreken die zich herinneren dat bij de banmolen in Hunsel werd gewerkt met het zogenoemde scheploon. Betalingen werden vroeger op het platteland vaak in natura gedaan. De molenaar hield een deel van het te malen of gemalen product voor zichzelf. De vergoeding voor het malen bedroeg 1/16 van het te malen graan, hij mocht 1/16 eruit scheppen, zijn scheploon. Dat leidde wel eens tot ruzie als een boer vond dat de molenaar teveel voor zichzelf hield. Daar ging een goeie grap over. Vroeg de ene boer aan de andere ‘Wie is de Almachtige Schepper?’ Antwoord: de plaatselijke molenaar. Ik vind het boeiend mensen te spreken die zoiets nog meegemaakt hebben. De geschiedenis komt dan heel dichtbij. Zo wakker je ook bij mensen het historisch besef aan, dat hoop ik met mijn documentaires te bereiken.”
Ik heb voor deze documentaire, vanaf 1994, 340 uur aan interviews opgenomen. Ik heb veel prachtig materiaal moeten laten liggen, want je mag zo’n film niet te lang maken. Hij duurt een uur en 45 minuten. Het is een heidens karwei geweest. Alleen al het ondertitelen heeft me 130 uur gekost, want je moet het gesprokene samenvatten en bovendien het dialect zorgvuldig omzetten naar het Nederlands.
Mijn drijfveren? Dat zijn er meerdere. Als kind las ik veel, onder meer alles van Arendsoog.Ik droomde ervan om ook van die spannende boeken te schrijven. Dat schrijven is er nooit van gekomen, maar ik heb nu wel een beetje mijn droom verwezenlijkt door een soort boek te maken in de vorm van beeldtaal. Ik vermoed dat die drang, die droom, die drive om dit te maken altijd onbewust aanwezig is gebleven. Niet zozeer om iets na te laten in de zin van ‘ik wil iets maken wat blijvend is en daarmee een voetafdruk op aarde achterlaten’, maar primair omdat ik met andere mensen wil delen wat ik mooi vind. Dat heb ik met veel dingen. In het kerkkoor draag ik wel eens een lied aan dat ik zó mooi vind dat ik vind dat iederéén het mooi moet vinden. Dan ben ik enthousiast en roep ik ‘luister eens wat mooi, dit moeten we zingen’, bijvoorbeeld vorig jaar met Kerstmis Christ est venu en dit jaar Les cloches du Hameau.
Een andere drijfveer is de oral history, dus het in de geschiedenis duiken op basis van mondelinge overlevering, die ik zo mooi vind. Ik ben wat dat betreft geïnspireerd door een indrukwekkend boek van een Belgische pater die vijftig jaar als missionaris werkzaam was in het noorden van Canada bij de eskimo’s. Hij liet in zijn boek verhalen vertellen over vroeger. Ik vond het geweldig dat die man onderzoek had gedaan om zo ver mogelijk terug te gaan in de tijd. Toen dacht ik: als ik dat nou eens met oudere mensen ga doen in mijn omgeving.”
De documentaire is reeds acht maal vertoond en is nog te zien in Gotcha! Cinema in Weert op 7 nov. (19.30 uur), 15 nov. (15 uur), 18 nov. (19 uur), 25 nov. (19 uur) en 28 nov. (19.30 uur). Mogelijk volgen daarna nog meer vertoningen. Een trailer van twee minuten is te zien op www.youtube.com met het zoekwoord De Meysberg (zonder h)
Tags: , ,