Zeven maanden weg, zes kilo aangekomen


Zeven maanden en zes dagen bracht de uit Leveroy afkomstige Theo Kierkels in  Duitse gevangenschap door. Zijn ervaringen beschreef hij in eerste instantie op
sigarettenvloeitjes. In 1982 verscheen zijn dagboek in een oplage van zeven exemplaren. Vorige week citeerde zijn zoon Wim er voor het eerst uit.

Door Peter Hamans

Drie dagen nadat hij zijn vader heelt begraven, wordt Theo Kierkels op zondag 8 oktober 1944 door Duitse soldaten opgepakt in de kerk van Heythuy sen. waar hij zich met een kameraad probeert te verschansen achter het altaar. Theo is dertig jaar en vader van een zoontje. Zijn vrouw Alda is in verwachting van hun tweede kind.

De Heythuysenaar wordt op transport gesteld naar Duitsland. Allereerst naar het gevangenenkamp in Lehrte. waar de meubelmaker zich voordoet als boerenknecht. Hij wordt letterlijk gekocht door de boerenfamilie Rode uit Elvershausen bij Hannover. Zeven maanden later keert Kierkels in mei 1945 terug naar Heythuysen. Waar zijn vrouw negen dagen eerder is bevallen van hun dochtertje Manna.

In tegenstelling tot Pierre van Bommel uit Leveroy die de 550 kilometer uit gevangenschap naar huis te voet aflegde, dwong Kierkels vervoer af. Die smerige Duitsers hebben mij als een beest hierheen gesleept, maar ze zullen mij als een heer weer netjes naar huis brengen”, schrijft Kierkels op 10 april 1945 in zijn dagboek. En zo geschiedde.

Het was Kierkels’ zoon Wim die de dagboekaantekeningen bundelde toen  zijn ouders in 1982 veertig jaar waren getrouwd.

Op dringend verzoek van zijn vader bleven de notities altijd binnenshuis. Theo kierkels overleed in 1990. Vorige week voor uit het dagboek, vrijdag, toen op emotionele wijze de deportatie van achttien mannen uit Leveroy werd herdacht,
las Wim in het openbaar voor uit het dagboek. De emoties worden de uit Grathem
afkomstige Alda Kierkels – van Geleuken (84) opnieuw de baas als ze met die beruchte 8ste oktober 1944 wordt geconfronteerd, toen de Grüne Polizei tijdens de mis de Heythuysense parochiekerk binnenviel. „Theo zei: ik kom bij je terug,
toen hij door de Duitsers werd weggevoerd”, herinnert Alda zich. Veertien dagen lang liet ze tegen beter weten ’s nachts de achterdeur van haar woning in
de Dorpstraat open staan.

Daarna wist ik niet beter of ik zou als weduwe met twee kinderen achterblijven. Er was al die maanden geen contact. We schakelden het Rode Kruis in maar ook die kwamen niet verder.”

Maandenlang moest Theo op een Duitse boerderij werken. Hard werken, maar de beloning was er ook naar. Regel matig dook hij ‘s avonds het café in om een pot bier te drinken. Poen hij terugkeerde naar Heythuysen. was hij zes kilo zwaarder. Op 26 oktober noteert hij in zijn dagboek: Pofferkoekjes gegeten met een bord siroop. Zoveel gegeten dat ik bijna niet meer kan lopen, ‘s Avonds aardappelen met een half brood, warme hoofdkaas. pruimen en aardbeien. En op 19 november: ‘Tien stukken vlaai gegeten en veel wijn gedronken’. Op 5 maart 1945: ‘Het eten is zeer goed. Soep met rijst en gebraden konijn met zwarte pruimen’.

Als Theo Kierkels op 13 mei met veertig anderen in een vrachtwagen naar huis rijdt, heelt hij 1400 sigaren en twee flessen wijn bij zich. Terugkijkend benadrukt Wim dan ook dat zijn vader niet het prototype krijgsgevangene was die door de nazi’s werd afgebeuld en mishandeld. .Toch liet de oorlog zijn sporen na. Ze zaten twee dagen en nachten samengeperst in veewagens en maakten bombardementen mee. Terwijl hij huilde, zei hij ooit tegen mij: ‘Ik wist niet dat een mens in twee dagen kan veranderen in een beest. Want als ik een geweer had gehad toen ik uit die wagon kwam. dan had ik alle ‘Pruuse’ ka ot geschoten”

Na de oorlog ontstond een hechte band tussen de families Rode en Kierkels. Zelfs de huidige generaties van beide families onderhouden nauwe contacten. Toch duurde het tot 1962 voordat Theo voor het eerst terugkeerde naar Helvershausen. Het werd een emotioneel weerzien. Het halve dorp liep uit om ons te verwelkomen”, zegt Alda Kierkels. En nog steeds ben ik zó’n gelukkig mens als ik er weer heen kan.”

 

Tags: ,