D-day voor Nederweert

 

          25 JAAR GELEDEN:

D-day voor Nederweert

(Van onze correspondent)                                                                                                                                                       Onder dekking van een verschrikkelijk bombardement van 400 kanonnen deed Generaal Dempsey’s Britse Tweede leger vandaag een nieuwe aanval tegen het Duitse bruggehoofd ten westen van de Maas aan de oostflank van het Nederlands front. Aanvallend door veengebieden zonder hulp van vliegtuigen veroverden zij in de eerste twee uren bruggehoofden over twee kanalen en bezetten een intact gebleven sluis. “De aanval loopt geheel volgens plan” vertelde een woordvoerder van het Tweede leger vannacht. De aanval werd van Nederweert uit uitgezet en de eerste sloot was direct gericht op de Noordervaart en het Wessems kanaal. Om 4 uur ’s middags begon één kanon te schieten. Enkele seconden later vuurden nog twee kanonnen. Vervolgens begonnen over het gehele front kanonnen een bombardement, dat herinnert aan Montgommery’s doorbraak in Normandië. Een uur lang werd het tempo geleidelijk opgevoerd. Hierna rukten de troepen op door veengebieden, die alleen toegankelijk zijn voor de best uitgeruste infanteristen, met zich voerend klapbare stormbruggen om de 40 voet brede kanalen over te steken. De kanalen waren bewaakt door goed uitgeruste troepen waaronder parachutisten, doch de Britse infanterie forceerde een overgang over de Noordervaart ten oosten van Nederweert en nog twee over het Wessems kanaal. De sluizen van Panheel gelegen aan de verbinding van deze twee kanalen werden bezet vóór de Duitsers deze op konden blazen. Tegelijk met het oprukken vanuit Nederweert kwam het nieuws, dat de Duitsers Meijel opgegeven hadden, waarvoor zij enkele weken geleden tenminste 50 tanks en twee pantserdivisies moesten inzetten om het te veroveren. Burgers brachten het nieuws, dat de vijand vertrokken was, waarna Britse patrouilles het dorp bezetten.

Nieuwe aanval

Zo meldde de “Daily Herald” van 15 november 1944 de Geallieerde wereld de nieuwe aanval van de Britten in de richting van de Maas en Duitsland. Ook in de andere Engelse dagbladen was de nieuwe doorbraak van het oostfront In Limburg voorpagina-nieuws. Vanaf 21 september 1944 hielden de Geallieerden in Midden-Limburg de lijn gevormd door de Zuid-Willemsvaart en het Kanaal Wessem-Nederweert als de grens van het oostelijk front. De “News Chronicle” verscheen zelfs met een zeer gedetailleerde kaart van het gebied tussen Nederweert en Panheel, zodat de resultaten van het nieuwe offensief gemakkelijk gevolgd konden worden. Van 21 september 1944 af was Nederweert frontgebied geworden. Weert was bevrijd, doch dwars door Nederweert liep de frontlijn. Ten westen van de kanalen heerste de vrijheid, doch aan de andere zijde hadden de Duitsers zich verschanst. Nederweert gelegen aan de viersprong van kanalen met het versterkte kanaaleiland nam in het frontgebied een voorname plaats in.

                 Moeilijke tijden

Na 21 september 1944 ontstonden heel moeilijke tijden voor Nederweert. Het gebied ten westen van de kanalen lag regelmatig onder Duits granaatvuur. In de omgeving van de kanalen en ook in het centrum van het dorp waren de meeste inwoners geëvacueerd. Regelmatig werd e St. Lambertustoren die door de Engelsen als uitkijkpost werd gebruikt, met granaten bestookt. Hierdoor werd de situatie in het centrum van het dorp gevaarlijk. Ook maakten ’s nachts Duitse patrouilles o.m. door het in brand steken van boerderijen het verblijf onveilig. Van bevrijd gebied werd Nederweert langzamerhand frontgebied, waarbij ook regelmatig burgers door granaatvuur gedood of gewond werden. Nog moeilijker was natuurlijk de situatie voor de inwoners van Nederweert aan de overzijde van het kanaal, waar de Duitsers al het mogelijke deden om hun posities te versterken. Er was praktisch geen contact tussen de inwoners van bevrijd Nederweert en de inwoners van “over het kanaal”, een gebied, dat onder Engels granaatvuur lag. Contact zou ook alleen met kunst en vliegwerk mogelijk geweest zijn, want alle bruggen waren opgeblazen. Bij gebrek aan contact circuleerden in bevrijd Nederweert de wildste geruchten over razzia’s, oorlogsslachtoffers en gewonden aan de overzijde, geruchten, die bevrijd Nederweert zeer deprimeerden.

                    Doorbraak

In de week na Allerheiligen, toen de Geallieerden versterking aanvoerden in verband met de acties van de Duitsers vanuit de richting Meijel, werd het toch wel duidelijk, dat er maatregelen in voorbereiding waren voor een Geallieerd offensief gericht op een doorbraak van de oostelijke frontlijn. Steeds meer troepen werden aangevoerd, waarbij het opviel, dat vooral de nadruk gelegd werd op artillerie en infanterie. Straalsgewijze werden in een grote gordel om Nederweert en ook meer naar het zuiden langs het Kanaal Wessem-Nederweert kanonnen in stelling gebracht. Voor de oorlogsvoering en vooral voor de plannen om Nederweert ten oosten van de kanalen te bevrijden bestond onder de inwoners van bevrijd Nederweert een enorme belangstelling. Met de dag werd het een grotere kwelling niets te weten omtrent het lot van hun dorpsgenoten aan de overzijde van de kanalen. Contacten met Britse militairen ingekwartierd bij de burgers leidden tot steeds meer zekerheid omtrent de plannen. Er werd inderdaad de laatste hand gelegd aan een groot offensief en velen wisten ’s morgens op 14 november 1944 reeds dat ’s middags om 4 uur de hel zou losbarsten.

                      400 Kanonnen

Klokslag 4 uur brak de hel los. Oorverdovend was het lawaai van de 400 kanonnen, die een bombardement uitvoerden waaraan geen einde scheen te komen. Hevig was de luchtdruk van het geschut. Als ratelende treinen vlogen onophoudelijk stromen granaten in oostelijke richting door de lucht. Na een kwartier werd de gehele omgeving in een grauwe nevel gehuld door de kruitdamp van het kanonvuur en toen de avond viel en een lichte motregen zich met de rook vermengde, kwamen ontelbare zoeklichten in actie. Door de rook, de vochtige atmosfeer en de laag hangende bewolking, kon met veel succes van zoeklichten gebruik gemaakt worden. Met deze methode was bij de strijd om Caen in Normandië een proef genomen. Uitvoerig berichtten de Engelse bladen, dat bij de aanval vanuit Nederweert als gevolg van de vochtige atmosfeer met zoveel succes van zoeklichten gebruik gemaakt kon worden, dat de aanval praktisch als bij maanlicht uitgevoerd kon worden. De bewoners van Nederweert en de omgeving van de kanalen gingen op 14 november 1944, begaan met de positie van de burgers aan de overzijde van de kanalen en de Engelse vrienden, een bange nacht in, waarin weliswaar het licht van de bevrijding tot in de verre omgeving straalde. Spoedig bleek, dat het offensief succesvol verliep. Een gunstig teken was, dat de Duitsers niet terugschoten. Bovendien waren de eerste berichten over het offensief die via de Engelse radiostations uitgezonden werden, zeer optimistisch. Op een bange nacht volgde voor menigeen aan de andere kant van de kanalen de morgen van de bevrijding en eindelijk de eerste kennismaking met de Engelsen.

Verrassing

Waren vele burgers aan de westzijde van de kanalen op de hoogte van de plannen voor het grote offensief, voor de Duitsers zelf was de aanval een volkomen verrassing. In de Engelse bladen van 15 november 1944 lezen we, dat de Duitsers als gewoonlijk ook voor de nacht van de 14e november hun patrouilles in de richting van de kanalen gezonden hadden. Een oorlogscorrespondent maakt melding van de verovering van Leveroij door de Engelsen, die tijdens hun actie slechts één gesneuvelde Duitser en in Leveroij slechts één levende Duitser gezien hadden. In het nummer van de “News Chronicle” van 16 november 1944 lezen we, dat de Duitsers praktisch geen tegenstand boden doch het grootste gevaar voor de oprukkende Engelse troepen school in de vele landmijnen en booby traps, waardoor ook later nog vele burgers hun leven zouden laten. Enkele Duitsers hadden zich in de bunkers genesteld, die de Nederlanders tegen een Duitse inval gebouwd hadden. Nog al optimistisch merkt de oorlogscorrespondent op, dat deze Duitsers even gauw verdreven werden als bij hun inval in 1940 in Nederland. Melding wordt gemaakt van door tanks opengereten wegen, die door de aanhoudende regenval veranderd zijn in modderzeeën. De oorlogsvernielingen zijn de oorlogscorrespondenten van de Engelse bladen uit de november-dagen evenmin voorbij gegaan. Melding wordt gemaakt van vernielde kerktorens en vijf vernielde windmolens.

                        Geen feest

Vijfentwintig jaar na het grote offensief kent Nederweert en omgeving algemene welvaart. Schoner dan weleer is het uit de as herrezen. 25 Jaar bevrijding zal niet met feesten gevierd worden. Wel zal dit weekend in alle kerken van de gemeente Nederweert een H. Mis van dankzegging worden opgedragen, dit op initiatief van het gemeentebestuur. Nederweert zal deze dagen in gedachten bij de 59 burgerslachtoffers van het oorlogsgeweld zijn en dankbaar gedenken de vele jonge mannen, die in de strijd om de vrijheid het leven verloren en hun laatste rustplaats op het Brits kerkhof in Nederweert vonden.

(van onze correspondent)

Tags: ,